Primavera: a ave do ano vai chegar

Que te declaren “ave do ano” significa que estás fastidiado. Non é como iso do “coche do ano” ou “cámara do ano” que ven a ser un recoñecemento da industria e dos usuarios de que es o vehículo máis chulo e innovador ou a cámara máis completa e de mellor relación calidade/prezo, non, para nada. Significa que es unha especie que vas de cranio directa á extinción ou a quedarte as portas dela. Significa que cada ano que pasa sodes menos conxéneres aledando o aire.

Así que imos gozar da primavera e imos permanecer atentos, tamén. Ben coñecido é que agora, xustamente, fan acto de presenza varias especies que pasan o inverno en África e que veñen a criar canda nós, aproveitando o bo tempo, os días longos… e a proliferación de insectos: xustamente o que lle da o seu sustento.

As andoriñas (Hirundo rustica) xa chegaron hai semanas e nas zonas rurais aínda é posible observalas. Elas foron ave do ano hai pouco así que se calcula que nunhas décadas desaparecerán de Europa se todo segue igual. Tamén resulta rechamante que xa está constatada a súa chegada a Europa máis temperá ano a ano por mor do quecemento global.

Este ano en Galicia tócalle á andoriña de cu branco (Delichon urbicum) -avión común en castelán- que ao igual que a súa curmá ven de África. As súas poboacións están a declinar así que foi escollida polos socios e socias da SGO.

Diferéncianse doadamente a nada que un se fixe. A de cu branco… ten o cu branco! Os seus niños tamén son diferentes. As andoriñas comúns adoitan facelo no interior das construcións e son moi completos, as das andoriñas de cu branco atópanse xeralmente baixo os beirados das casas.

Aquí tes un niño de andoriña de cu branco

Aquí tes un niño de andoriña de cu branco

Se vives nun lugar con andoriñas de cu branco, 2 cousas: 1. Goza deles e 2. Podes informar de onde están. Nós, en Santiago de Compostela coñecemos moi poucos niños. E ti? E por que pensas que están a desaparecer?

Unha andoriña común e unha andoriña de cu branco. Sabes cal é cal?

Unha andoriña común e unha andoriña de cu branco. Sabes cal é cal?

As anduriñas de cu branco

Onte puidenlle amosar á maior as anduriñas de cu branco (Delichon urbicum) – avión común en castelán-. Non é que non as vira antes pero non de xeito tan detallado en Santiago. Trátase dunha andoriña, mais diferente ás que comúnmente aniñan no interior de cortes, establos e mesmo casas no rural. As anduriñas comúns (Hirundo rustica) teñen certas partes con coloracións de tonos cálidos (e mesmo sutilmente rosados na súa parte inferior), mentres que as andoriñas de cu branco son negras e brancas coa mitra (o cu, por arriba) desta cor. Mentres que as anduriñas comúns aniñan en lugares ben gardados, como dicía incluso dentro das casas, as andoriñas de cu branco fanno no exterior, normalmente baixo aleiros de tellados, balcóns, etc. O seu nome en inglés é House martin (do que tomaron o seu nome a mítica banda de Hull, os Housemartins a finais dos 80). Ademáis o niño presenta notables diferenzas tamén, é moito máis aberto, como unha cunca de almorzo partida á metade e pegada a parede nunha complexa obra de microenxeñería prodixiosa (non debe ser coña o cálculo dos vectores de forza se nos pretenderamos facer algo similar, empregando a lama como material construtivo).

O caso é que esta especie tamén aniña en cidades, vilas, aldeas e localmente é francamente común, especialmente se viaxamos a pobos do sur da Península Ibérica. En  Galicia aparece espallada por todo tipo de lugares (con máis querencia por áreas de montaña) pero sempre en cantidades limitadas e mesmo parece que está a sufrir unha rarificación; apúntase como causa deste declive a dificultade de atopar lama no entorno de vilas e cidades, quizáis, é unha mera hipótese, ao desaparecer o gando ceibe.

Onte atopamos unha parella non lonxe de casa ao final de Rosalía de Castro, pero seguro que hai algunha máis espallada pola cidade. Nese barrio periférico de Santiago de Compostela que é Bertamiráns resulta moi común no centro.

DSC_6435